นั่งไม่สบายให้เปลี่ยนยาง!? การเลือกและเปลี่ยนยางรถเข็นสำหรับผู้ป่วย (Wheelchair)

ยาง เป็นส่วนประกอบที่สำคัญอย่างยิ่งของรถเข็นผู้ป่วย (wheelchair) นอกจากขนาดเบาะนั่งแล้ว ปัจจัยที่ทำให้ผู้ป่วยนั่งสบาย ไม่เจ็บหลัง คือล้อนี่เอง ล้อที่ดีทำให้ผู้ป่วยนั่งสบาย ไม่สั่นตลอดทาง รักษาอายุการใช้งานของรถเข็นไม่ให้โครงสร้างส่วนอื่นๆ เสียหาย ผู้เลือกซื้อรถเข็นควรดูชนิดของล้อ และเลือกล้อให้เหมาะสมกันการใช้งาน และที่สำคัญต้องเปลี่ยนยางล้อเมื่อถึงเวลา บทความนี้แอดมินจะพาไปรู้จักกับประเภทของล้อ วิธีการเลือกล้อเบื้องต้น และแนะนำให้รู้เมื่อถึงเวลาเปลี่ยนล้อรถเข็นค่ะ

ประเภทของยางรถเข็นผู้ป่วย (wheelchair)

ก่อนอื่น เราต้องไปทำความรู้จักกับยางรถเข็นผู้ป่วยก่อน เพื่อให้เลือกใช้ได้ตรงกับความต้องการของเรา ยางเก้าอี้ล้อเลื่อนสามารถแบ่งเป็นประเภทหลักๆ ได้ 2 ประเภท

1. ยางสูบลม (Pneumatic Tires) เป็นยางชนิดเดียวกับยางจักรยานทั่วไป ทำจากยาง ต้องสูบลมเป็นระยะเพื่อคงสภาพกันใช้งาน ยางสูบลมมีความยืดหยุ่น ทำให้ใช้งานนอกอาคารได้ดี เช่นเข็นรถตามพื้นยางมะตอย หรืออิฐบล็อก

2. ยางตัน (Solid Tires) เป็นยางที่ทำจากเนื้อยาง (rubber) หรือพลาสติกโพลียูรีเทน (Polyurethane - PU) หรือจากวัสดุอื่นๆ ล้วนทั้งเส้น มีข้อดีคือไม่ต้องสูบลม เหมาะสมกับการใช้งานภายในอาคาร

3. ยางประเภทอื่นๆ สำหรับการใช้งานจำเพาะ เช่น ยางสมรรถนะสูง (Performance Tire) สำหรับรถเข็นใช้แข่งกีฬา หรือยาง AT (All-terrain tire) ที่มีดอกยางเหมือนยางรถจี๊บ ทำให้ใช้รถเข็นบนถนนดิน ทางเดินโรยกรวด หรือกระทั่งหิมะได้

นอกจากนั้น ยางรถเข็นยังแบ่งเป็นยางล้อหน้า กับยางล้อหลังอีกด้วย ยางล้อหน้ามักมีขนาดเล็ก ทำจาก PU ล้อตันเป็นส่วนใหญ่ ส่วนยางล้อหลังอาจเป็นยางตันหรือยางสูบลมก็ได้ ขึ้นอยู่กับรุ่นและผู้ผลิต จึงต้องตรวจสอบสเปกของยางจากผู้ผลิตทุกครั้งก่อนซื้อยางมาเปลี่ยน

ทำไมต้องเปลี่ยนยางล้อให้อยู่ในสภาพดี

คนเรามักคิดว่ายางล้อสภาพเสื่อมนิดหน่อยได้ ไม่เป็นไร แต่แท้จริงแล้วสภาพล้อส่งผลต่อคุณภาพการใช้งานของรถเข็นผู้ป่วยเป็นอย่างมาก สภาพล้อมีผลโดยตรงกับการใช้งานดังนี้

1. ทำให้รถเข็นเข็นง่าย ยางล้อที่ฟีบแบน ทำให้รถเข็นเข็นไม่สะดวก ผู้เข็นต้องใช้แรงเข็นมากกว่าปกติ

2. ทำให้รถเข็นยึดพื้นแน่น ล้อรถเข็นมีดอกยาง เมื่อใช้งานไปนานๆ ดอกยางจะเริ่มสึก ทำให้การยึดเกาะกับพื้นลดลง

3. ทำให้คนนั่งรู้สึกสบาย ล้อรถที่อยู่ในสภาพสมบูรณ์มีพื้นผิวสม่ำเสมอ ช่วยคนนั่งทรงตัวบนเบาะ ไม่สั่นเวลาเข็น ทำให้คนนั่งไม่ไหลตก

4. ยางมีผลต่อความปลอดภัย เป็นเหตุผลที่สำคัญที่สุดขอองการรักษายางให้มีคุณภาพดีเสมอ ยางล้อที่ดีช่วยให้ผู้ใช้สามารถควบคุมการเลี้ยวของรถเข็น ช่วยให้รถเข็นยึดกับพื้นแน่น ลดความเสี่ยงรถไหล หรือควบคุมไม่ได้

ดังนั้น เราควรเปลี่ยนยางเมี่อไหร่?

โดยทั่วไปแล้ว ยางของล้อมีอายุประมาณ 3 ปี ทั้งนี้ ต้องดูสภาพของยางล้อว่าอยู่ในสภาพสมบูรณ์ดีทุกครั้งก่อนใช้งาน ผู้ใช้งานควรเปลี่ยนยางล้อเมื่อมีเงื่อนไขต่อไปนี้

1. เมื่อสิ้นอายุการใช้งาน ยางตันที่ทำจากพลาสติกมีอายุการใช้งานประมาณ 3 ปี ส่วนล้อยางที่ทำจากยางธรรมชาติมีอายุการใช้งาน 5 – 7 ปี เมื่อหมดอายุแล้วควรเปลี่ยนยางเสมอ สามารถตรวจสอบวันผลิตยางได้จากตราประทับบนล้อหรือสอบถามจากผู้ผลิต อย่างไรก็ตาม การใช้งานทั่วไป รวมถึงการใช้รถเข็นนอกอาคารทำให้ยางสึกเร็วขึ้น รถเข็นที่มีการใช้งานมากล้อเสื่อมได้เร็วกว่าอายุการใช้งาน

2. เมื่อใช้งานครั้งแรก หลังไม่ได้ใช้เป็นเวลานาน การเก็บรถเข็นโดยไม่ได้ใช้งานเป็นเวลานาน ทำให้สภาพของยางเสื่อมไปตามธรรมชาติ หลังจากไม่ได้ใช้รถเข็นเป็นเวลาหลายเดือน

3. เมื่อเห็นได้ชัดว่ายางเสื่อม เรารู้ว่าล้อยางของเราเสื่อมแล้วเมื่อยางมีสภาพต่อไปนี้

   - ดอกยางเสื่อม สึก กรณีที่สึกมากๆ จนล้อเรียบไม่มีรอบดอกยาง ต้องรีบเปลี่ยนยางทันที

   - ยางมีรอยแตก หรือมีราขึ้น

   - ยางพองเป็นจุดๆ

   - ยางไม่เป็นทรง ยางไม่กลม บูดเบี้ยว ไม่สม่ำเสมอ เข็นแล้วสั่นแม้จะเป็นพื้นเรียบ

หากมีข้อสงสัย ควรส่งรถเข็นให้ผู้ให้บริการเปลี่ยนยาง หรือปรึกษาตัวแทนจำหน่ายก่อนซื้อยางล้อมาเปลี่ยนเอง

สรุป

การเลือกยางรถเข็นผู้ป่วยให้เหมาะสม ไม่ได้ขึ้นอยู่กับราคาเพียงอย่างเดียว แต่ควรพิจารณาจากลักษณะการใช้งาน พื้นผิวที่ใช้เป็นประจำ ความสะดวกในการดูแลรักษา และความสบายของผู้ใช้งาน หากใช้งานในอาคารเป็นหลัก ยางตันอาจตอบโจทย์เพราะดูแลง่ายและไม่ต้องกังวลเรื่องยางรั่ว แต่หากต้องใช้งานนอกอาคารหรือบนพื้นผิวขรุขระ ยางสูบลมจะช่วยลดแรงสั่นสะเทือนและทำให้นั่งสบายขึ้นมากกว่า ที่สำคัญ ผู้ดูแลควรตรวจสภาพล้อและยางอย่างสม่ำเสมอ ไม่ว่าจะเป็นดอกยาง รอยแตก ความสมบูรณ์ของล้อ หรือแรงดันลม เพราะยางที่อยู่ในสภาพดีจะช่วยให้รถเข็นเข็นง่าย ควบคุมได้ดี ลดความเสี่ยงในการเกิดอุบัติเหตุ และช่วยให้ผู้ป่วยใช้งานรถเข็นได้อย่างปลอดภัยและมั่นใจมากขึ้นในทุกวัน ที่สำคัญ เลือกรถเข็นผู้ป่วยที่ได้รับการรับรองจากอย. ไทย เพื่อให้มั่นใจในประสิทธิภาพและความแข็งแรงของเครื่องมือแพทย์