วิธีเลือกซื้อผ้าพันต้นแขน (cuff) สำหรับเครื่องวัดความดันที่ถูกต้อง

ปัจจุบัน คนไทยมีความตื่นตัวและระมัดระวังโรคเรื้อรังมากขึ้น เครื่องวัดความดันโลหิต (Blood Pressure Monitor) กลายเป็นอุปกรณ์ที่หลายคนมีติดบ้าน โดยเฉพาะบ้านที่มีผู้สูงอายุ แต่ใช้งานไปสักพัก จำเป็นต้องซื้อผ้าพันต้นแขน (cuff) มาเปลี่ยน หลายคนเกิดปัญหาว่าต้องซื้ออะไหล่ที่ไหนมาเปลี่ยน เอาผ้าพันต้นแขนของเครื่องวัดความดันยี่ห้ออื่นมาใช้ได้ไหม แล้วเลือกผ้าพันต้นแขนแบบไหนถึงดีที่สุด บทความนี้มีคำตอบให้ค่ะ

ทำไมต้องเช็คขนาดผ้าพันต้นแขน (cuff) 

ทำไมขนาดของผ้าพันต้นแขนเป็นปัจจัยที่สำคัญที่สุดในการเลือกซื้อผ้าพันต้นแขน ก่อนอื่น เราต้องทำความเข้าใจกับหลักการทำงานของเครื่องวัดความดันโลหิตก่อนค่ะ

เครื่องวัดความดันโลหิตทุกชนิด ไม่ว่าจะเป็นแบบใช้มือบีบปั๊มลมแบบดั้งเดิม แบบผ้าพันต้นแขน แบบติดกับข้อมือ หรือแบบสอดแขนตามโรงพยาบาล ทำงานด้วยหลักการเดียวกัน หลังจากให้ผู้ทำการวัดความดันโลหิตสวมผ้าพันต้นแขนแล้ว จึงเพิ่มแรงดันเข้าไปในผ้าพันต้นแขนจนขวางหลอดเลือดบริเวณต้นแขน เมื่อหลอดเลือดถูกขัดไม่ให้สูบฉีดเลือดได้ จะเกิดเสียงอู้อี้ที่เรียกว่า Korotkoff sounds ขึ้น แพทย์หรือพยาบาลที่ทำการวัดความดันโลหิตใช้หูฟังเสียง และบันทึกความดันจุดที่เกิด Korotkoff sound เรียกว่าความดันโลหิตตัวบน (Systolic) จากนั้นจึงปล่อยแรงดันในผ้าพันต้นแขนช้าๆ เมื่อเลือดไหลเวียนตามปกติ Korotkoff sound จะหายไป แพทย์หรือพยาบาลจะบันทึกความดันอีกครั้ง เรียกว่าความดันโลหิตตัวล่าง (Diastolic) การวัดแบบดั้งเดิมเช่นนี้เรียกว่า Auscultatory method ส่วนเครื่องวัดความดันโลหิตอัตโนมัติของปัจจุบันทำงานเหมือนกัน เพียงแต่เปลี่ยนจากการฟังเสียง Korotkoff sound เป็นการวัดแรงสั่นสะเทือนของหลอดเลือดแทน เรียกว่า Oscillatory Method

ดังนั้น ขนาดของผ้าพันต้นแขนจึงเป็นส่วนสำคัญของการวัดความดันโลหิต ผ้าพันต้นแขน ควรมีความยาวที่สอดคล้องกับเส้นรอบวงแขนของผู้ใช้งาน มิฉะนั้นอาจทำให้เกิดความคลาดเคลื่อนได้ดังนี้

1. ผ้าพันต้นแขนใหญ่ไป (หลวม) > ความดันโลหิตต่ำกว่าความเป็นจริง 

2. ผ้าพันต้นแขนเล็กไป (คับ) > ความดันโลหิตสูงกว่าความเป็นจริง

3. 
   

จากงานวิจัยเรื่องขนาดผ้าพันต้นแขนเมื่อปี 2023 พบว่า การใช้ผ้าพันต้นแขนผิดขนาด ทำให้ความดันโลหิตที่วัดได้คลาดเคลื่อนจากความดันโลหิตจริงประมาณประมาณ 3 – 6 จุดเลยทีเดียว ซึ่งส่งผลให้วินิจฉัยโรคผิดพลาดได้ เช่น หากความดันตัวบนจริงของเราอยู่ที่ 145 mm/hg ซึ่งจัดว่าเป็นความดันโลหิตสูงระดับที่ 1 อาจต้องกินยาแล้ว เราวัดแขนด้วยผ้าพันต้นแขนที่หลวม ทำให้ค่าต่ำกว่าความเป็นจริง แสดงผลที่ 139 mm/hg ยังไม่ต้องรับการรักษา ทำให้วินิจฉัยโรคผิดพลาดอย่างน่าเสียดาย

ปัจจัยที่ต้องพิจารณาเมื่อซื้อผ้าพันต้นแขน

สำหรับผู้ใช้งานเครื่องวัดความดันโลหิตที่จำเป็นต้องซื้อผ้าพันต้นแขนใหม่นั้น ควรพิจารณาปัจจัยดังนี้

1. ขนาดผ้าพันต้นแขน

   
   

ผู้ใช้ทั่วไปควรวัดเส้นรอบวงต้นแขนตนเองก่อนเลือกซื้อผ้าพันต้นแขนก่อนเลือกซื้อ โดยเทียบกับสเปกให้เรียบร้อย บางยี่ห้ออาจจะบอกขนาดเป็นไซส์ S, M, L ขนาดของผ้าพันต้นแขนเป็นปัจจัยที่สำคัญที่สุด ขนาดผ้าพันต้นแขนที่ไม่เหมาะสมทำให้ผลลัพธ์จากการวัดความดันโลหิตผิดพลาด

2. วัสดุ

วัสดุที่ใช้ต้องนุ่ม ใส่สบาย เลือกผ้าที่ยืดหยุ่นเล็กน้อยเพื่อให้ผ้าพันต้นแขนรัดได้กระชับ ไม่บีบรัดเกินไป นอกจากนั้นควรเลือกผลิตภัณฑ์ที่ได้รับการรับรองจาก อย. เพื่อตรวจสอบข้อมูลการแพ้ของวัสดุ

3. ระบบล็อก

   
   

ผ้าพันต้นแขนที่ดี ต้องมีระบบล็อกผ้าพันต้นแขนที่ดี ไม่หลุดง่ายไปด้วย ผู้เลือกซื้อควรเลือกผ้าพันต้นแขนที่มีทั้งแถบเวลโครและห่วงเหล็กล็อกผ้าพันต้นแขน ทำให้ไม่หลุดง่าย ได้ผลลัพธ์ที่แม่นยำ

นอกจากปัจจัยหลัก 3 ข้อนี้แล้ว ผู้ใช้งานควรพิจารณาสเปกส่วนอื่นๆ ของผ้าพันต้นแขนด้วย เช่น ทรงของผ้าพันต้นแขน ผู้ป่วยที่อ้วนมากจนต้นแขนบานออกเกินปกติ ควรพิจารณาเลือกซื้อผ้าพันต้นแขนทรงโคน (tronco-conical cuffs) แทนผ้าพันต้นแขนทรงกระบอกเพื่อผลลัพธ์ที่แม่นยำ และยังมีท่ออากาศ และช่องต่อท่ออากาศของผ้าพันต้นแขน ต้องเป็นประเภทที่สามารถใช้งานกับเครื่องวัดความดันที่เรามีเท่านั้น หรือวิธีที่ดีที่สุด เลือกซื้อผ้าพันต้นแขนยี่ห้อเดียวกับเครื่องวัดความดัน 

สรุป

ผ้าพันต้นแขน (cuff) สำหรับเครื่องวัดความเป็นสิ่งที่สำคัญอย่างยิ่งสำหรับการดูแลสุขภาพสมัยใหม่ ผ้าพันต้นแขนที่ผิดขนาด หรือไม่เหมาะสม ทำให้ผลลัพธ์ที่ได้จากการวัดความดันผิดพลาด ผู้ใช้งานควรเลือกซื้อผ้าพันต้นแขนจากปัจจัยด้านขนาด วัสดุ และระบบล็อก เพื่อผลลัพธ์ที่แม่นยำที่สุด หากมีข้อสงสัย เลือกใช้ผ้าพันต้นแขนที่ได้รับการรับรองจากอย. หรือเลือกใช้ผ้าพันต้นแขนยี่ห้อเดียวกับเครื่องวัดความดัน